Álvaro Enrigue: ‘Borges, microscopisch.’ Vertaling Luc de Rooy

05B_Borges lezing

Paul vertelde me over het glas van Borges op de avond dat ik in Chicago arriveerde. Hij had voor een tijdschrift een verhaal van mij vertaald en ik was daar voor de presentatie van het nummer. We zaten in zijn appartement aan Logan Square, één verdieping onder het appartement dat de uitgevers voor mijn driedaagse verblijf in de stad hadden geregeld. Hij zei het min of meer als volgt: ‘Een vriend van mij heeft een glas waar Borges uit heeft gedronken; hij heeft het mij beloofd, maar ik heb het nog niet opgehaald.’ Het was eind oktober 2012.

Klik hier voor de PDF-versie van het verhaal: Enrigue Álvaro_’Borges, microscopisch’

Hoewel Paul af en toe literatuur vertaalt, verdient hij zijn geld met het overzetten van Spaanse technische handleidingen in het Engels. Dat betekent dat hij een benijdenswaardig hedonistische positie ten opzichte van de Latijns-Amerikaanse literatuur inneemt, vrij van de neuroses die ons – die ons geld ermee verdienen – allemaal in hun greep houden. Hij spreekt Engels met de zachte cadans van iemand uit het Midwesten en Spaans met de harde intonatie van iemand die in Buenos Aires is opgegroeid – waar hij het leerde. Die avond dronken we rye bourbon, dat ik toen nog niet kende. ‘Laten we meteen dat glas gaan halen,’ zei ik. ‘Mirá,’ antwoordde hij, op een toon die helemaal niet paste bij zijn transparante ogen en blonde baard die een Slavische heilige niet zouden hebben misstaan. ‘’t Is middernacht!’

De volgende dag kreeg ik een Spaans sms’je van Paul, hij nodigde me uit voor een sigaret op het balkon. (Alleen hij had hier in Chicago die typisch Argentijnse term ‘pucho’ voor ‘sigaret’ kunnen gebruiken.) Later, bij een lunch met eieren, pannenkoeken en worstjes – genoeg om een hele familie te voeden –, vroeg ik hem naar het glas van Borges. Zijn vriend werkte aan zijn promotieonderzoek aan Northwestern University, vertelde hij, toen Borges er een lezing kwam geven. Toen de faculteit met de schrijver uit dineren ging, nam Pauls vriend het glas mee waaruit de maestro op het podium water had gedronken.

‘Kun je je vriend bellen?’ vroeg ik, want ik wilde het glas weleens zien. ‘Hij geeft nu les,’ zei Paul.

Die avond arriveerden ook mijn vrouw en dochter. Ze zaten in een van de laatste vliegtuigen die van La Guardia waren opgestegen: orkaan Sandy kon elk moment New York bereiken. Paul zagen we die avond niet, maar de volgende dag, bij de presentatie, vroeg ik hem opnieuw naar het glas van Borges. ‘Maak je niet druk, ik zorg dat ik het in handen krijg zodat jij het nog kunt zien,’ zei hij. ‘Maar we vertrekken morgen,’ drong ik aan. ‘Helemaal niet. De vliegvelden van New York zijn één grote puinhoop.’

’s Maandags waren alle andere genodigde schrijvers al vertrokken, maar wij zaten nog altijd vast in Chicago, zodat Paul ons door een paar van de industriegebieden van Chicago rondreed – toerisme kan erg eigenaardig worden wanneer het onvrijwillig is. We reden door Ukrainian Village toen hij naar een huis wees en zei: ‘Daar bevindt zich het glas van Borges.’

‘Laten we bij je vriend aankloppen,’ zei ik. ‘Nee,’ antwoordde hij. ‘Hij verwacht ons niet.’

Terwijl de week voortschreed zorgde onze status van orkaanslachtoffers voor een solidariteit met onze nieuwe buren die we verdienden noch afwezen. Een beroemde stadshistoricus nam ons mee op een wandeltocht langs fin de siècle-wolkenkrabberlobby’s; een kleuterleidster bood aan op onze dochter te passen, zodat we naar een concert konden in de Hideout; de ene redacteur nam ons mee naar wat het beste Thai-restaurant in de Verenigde Staten moest zijn en een andere bezocht met ons een aantal legendarische platenzaken. Ik vertelde ze allemaal over het glas van Borges, misschien beklaagde ik me wel een beetje over Pauls onwil om het op te halen. Bijna elke avond kwam hij naar ons appartement om wat te kletsen en ons een nieuw soort bourbon te laten proeven. Ik vroeg nog één keer naar het glas van Borges. ‘Morgen gaat me niet lukken,’ zei hij me. ‘Dan sta ik strak van de zenuwen voor mijn tandartsafspraak.’

We kregen een terugvlucht toegewezen op zaterdag – zes dagen later dan gepland. Op vrijdagavond organiseerde Paul voor ons een etentje in zijn appartement, waarvoor hij de mensen uitnodigde die de dagen dat we gestrand waren in Chicago hadden omgetoverd in een heerlijke familievakantie. We wachtten tot de baby in slaap was gevallen zodat we haar mee naar beneden konden nemen. Toen we de woonkamer binnen liepen om een aperitiefje te drinken, hing daar een sfeer van gespannen verwachting. ‘Wat is er aan de hand?’ vroeg ik – en toen zag ik het.

‘Is dat nu de Heilige Graal?’ vroeg mijn vrouw aan Paul. ‘Dat is hem,’ zei hij plechtig.

Ik nam een zakdoek in mijn hand – als een tv-detective die met bewijs wordt geconfronteerd – om het solitaire wijnglas dat midden op de tafel stond op te pakken. Paul gebaarde me te stoppen en opende een fles zeldzame bourbon. Ik stamelde: ‘Wat doe je?’ Voor mijn gevoel verloren we waardevolle microscopische informatie van het glas dat Borges hoogstpersoonlijk had aangeraakt. ‘Mijn vriend had het al voor ons afgewassen toen ik hem liet weten dat ik het zou komen ophalen,’ legde Paul uit. Hij schonk zichzelf een borrel in en hief het glas. ‘Salud!

________________________

ÁLVARO ENRIGUE (Guadalajara, Mexico 1969) studeerde communicatiewetenschappen in Mexico-Stad en twintigste-eeuwse literatuur aan de University of Maryland. Sinds La muerte de un instalador, zijn debuut uit 1996, wordt hij gerekend tot de belangrijkste schrijvers van Latijns-Amerika. Enrigues recentste roman, Muerte súbita, die bekroond werd met de Premio Herralde de Novela, de Premio Ciudad de Barcelona de literatura en de Premio Iberoamericano de novela Elena Poniatowska, zal in de zomer van 2016 in een vertaling van Luc de Rooy en Mauro Veen verschijnen bij Uitgeverij Koppernik te Amsterdam.

LUC DE ROOY is vertaler Spaans-Nederlands en de drijvende kracht achter Uitgeverij Karaat.

BORGES, MICROSCOPISCH’ verscheen oorspronkelijk in 2012 in het Mexicaanse dagblad El Universal als ‘La copa de Borges’. In 2015 vertaalde Álvaro Enrigue het verhaal zelf in het Engels voor het tweemaandelijkse online tijdschrift The Fabulist. Deze laatste versie, getiteld ‘Microscopic Borges’, werd op aandringen van de schrijver gebruikt voor de Nederlandse vertaling.

ILLUSTRATIE: Jorge Luis Borges tijdens een lezing, 1963; de fotograaf van het auteursportret is helaas onbekend.

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s